 |
                |
|
Λ. ΡΟΝ
ΧΑΜΠΑΡΝΤ
ΠΩΣ
ΕΠΗΡΕΑΣΕ ΤΟΝ
ΚΟΣΜΟ ΤΟ
ΕΡΓΟ ΤΟΥ
ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥΠριν από το 1950, ήταν κοινή πεποίθηση ότι η ευφυΐα κάθε ανθρώπου είναι καθορισμένη και δεν αλλάζει. Η αυξανόμενη επίδραση της υλιστικής επιστήμης και των θεωριών περί της προέλευσης «του ανθρώπου από το χώμα» αποστέρησαν τον άνθρωπο από την ψυχή του και τον επαναπροσδιόρισαν ως ζώο, τίποτε περισσότερο από το σύνολο δηλαδή των γονιδίων του. Με αφορμή τη θεωρία του Δαρβίνου για τα κληροδοτούμενα χαρακτηριστικά, οι μεταβολές της ευφυΐας αποτέλεσαν το αντικείμενο εκτεταμένων ερευνών κατά τα τέλη του δεκάτου ενάτου αιώνα. Η επικρατούσα αντίληψη, όπως πολύ πετυχημένα υποστηρίχθηκε από το νεότερο εξάδελφο του Δαρβίνου, τον Σερ Φράνσις Γκάλτον, ήταν ότι η ευφυΐα είναι κληρονομική, και σε μεγάλο βαθμό αποτελούσε μονοπώλιο των σημαντικών οικογενειών της Βρετανίας. Ο «Κοινωνικός Δαρβινισμός» αποδείκνυε ότι οι πιο επιτυχημένοι σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο όφειλαν τις θέσεις τους στη γενετική τους ανωτερότητα. Όσο για τους φτωχούς, που ήταν δέσμιοι της γενετικής τους κατωτερότητας, ήταν άξιοι της τύχης τους. Στην ακραία μορφή τους, αυτού του είδους οι πεποιθήσεις οδήγησαν τελικά στο πρόγραμμα ευγονικής του Τρίτου Ράιχ, κύριο χαρακτηριστικό του οποίου ήταν η γενική στείρωση του πληθυσμού και τα σχέδια για επιλεκτική αναπαραγωγή. Πέρα, όμως, από την ισχυρή επίδραση του ολοκληρωτικού καθεστώτος, η κοινωνία είχε διαποτιστεί με την ιδέα ότι: Η ευφυΐα καθορίζεται από το γενετικό κώδικα κάθε ανθρώπου και δεν αλλάζει.
Μια αρκετά αντιπροσωπευτική αναφορά για το θέμα αυτό, που δημοσιεύτηκε το 1951, ασπαζόταν την εξής κοινή πολιτική γραμμή: «Πιστεύουμε ότι μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας να αποδώσει κατά το μέγιστο της ευφυΐας του, αν έχετε μια ικανοποιητική ιδέα τού τι σημαίνει αυτό. Δεν είναι απαραίτητο να γνωρίζετε το δείκτη νοημοσύνης του -θα μιλήσουμε γι' αυτό αργότερα-, θα πρέπει όμως να είστε τουλάχιστον σίγουροι για το ότι το παιδί σας είναι ανώτερο».
Η γενική αντίληψη για το θέμα αυτό ήταν σταθερή: Η ευφυΐα, όπως υπολογίζεται με τα γνωστά τεστ του δείκτη νοημοσύνης, είναι προκαθορισμένη από τη γέννησή μας, και παράλληλα προκαθορισμένη είναι και η γενική πορεία μας στη ζωή - είτε είμαστε φτωχοί είτε πλούσιοι, είτε διανοούμενοι είτε χειρώνακτες.
ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ
